ผีตาโขนเป็นประเพณีสำคัญของชาวจังหวัดเลย อำเภอด่านซ้าย ซึ่งจะตรงกับเดือน ๗ส่วนวันใดนั้นกำหนดไม่ได้และจะมีการเข้าทรงของ เจ้าพ่อกวนและเจ้าแม่เทียน ผู้นำทางพิธีจึงไม่มีวันที่ตายตัวในแต่ละปี งานผีตาโขนหรือเรียกอีกอย่างนึ่งว่า งานบุญหลวง หรือ บุญผะเหวด จะมีงานบุญบั้งไฟและเทศมหาชาติรวมไปด้วย

คามคำบอกเล่าได้เล่าว่าพระเวชสันดรและพระนางมัทรี ได้ออกเดินทางจากป่าจะกลับเข้าเมือง ได้มีสัตว์น้อยใหญ่และภูตผีปีศาจแฝงกายมากับชาวบ้านด้วยความอาลัยรักจึงรวมใจกันมาส่งทั้งสองพระองค์จึงเรียกกันว่า ผีตามคนและต่อมาเป็นผีตาโขนนั่นเอง

การละเล่นผีตาโขน

ผีตาโขนเป็นการละเล่นชนิดหนึ่งโดยที่ชาวบ้านจะแต่งกายคลุมร่างกายให้มิดชิดและทำหน้ากากที่ทำด้วยหวดนึ่งข้าวเหนียว นุ่นหรือไม้ นำมาวาดลวดลายให้น่ากลัวส่วนงานจะจัดขึ้นสามวัน 

วันแรกจะจัดงานบริเวณแม่น้ำหมันที่ไหลผ่านอำเภอด่านซ้ายของจังหวัดเลย จะจัดทำฉัตรและกระทงมาวางทั้งสี่ทิศ 

วันที่สองก็จะมีการเดินแห่ด้วยขบวนของผีตาโขน ต่างก็ถือมีด ถือง้าวและไม้แกะสลักส่วนที่เอวจะผูกกระดิ่ง เพื่อช่วยให้เกิดเสียงดังตามจังหวะดนตรีในขบวนและส่วน เจ้าพ่อ เจ้าแม่เทียน จะนั่งบนเสลี่ยงที่ประดับด้วยธงมีชาวบ้านสวมใส่ชุดขาวเดินตามขบวนดังกล่าวด้วย

วันที่สามจะมีการทำบุญตักบาตรและฟังเทศน์มหาชาติ มีแต่พิธีกรรมทางศาสนาไม่มีการเล่นผาโขน

ผีตาโขนแบ่งออกเป็น2ประเภท

แรกเป็นผีตาโขนใหญ่จะตกแต่งด้วยวัสดุที่หาได้จากพื้นบ้านทำขึ้นให้ใหญ่กว่าคนปกติสองเท่าตัว จะทำเป็นชายหนึ่ง หญิงหนึ่งและจะทำเพียงคู่เดียวในงานแห่ผีตาโขน ผู้ที่ได้รับมอบหมายในการแห่ผีตาโขนใหญ่นี้จะต้องแห่ไปอย่างน้อยสามปีหรือจะแห่ทุกๆปีก้อได้

ประเภทที่สอง คือผีตาโขนเล็กนี้สามารถเล่นได้ทุกเพศทุกวัย ผู้หญิง ผู้ชาย เด็ก ผู้ใหญ่ก็เข้าร่วมได้ส่วนมากผู้หญิงจะไม่ค่อยนิยมเข้าแห่กันเพราะเป็นการแห่ที่มีท่าผาดโผนและเมื่อจบงานแล้วก็จะชุดเหล่านี้ไปลอยทิ้งแม่น้ำเอกันว่าจะลอยเอาความทุกโศกออกไป

ประเพณีผีตาโขน

จะเห็นได้ว่าประเพณีผีตาโขนนี้ มีทั้งความเชื่อ และความศรัทธา ของชาวจังหวัดเลยที่สืบทอดประเพณีนี้มาอย่างยาวนาน และอยากให้ชนรุ่นหลังสืบสานประเพณีอันดีงามนี้สืบต่อไป

 

ขอบคุณ  วิธีเล่นบาคาร่าให้รวย ที่ให้การสนับสนุน